De provincie Gelderland werkt aan de Versnellingsaanpak Stikstof. Hiermee wil zij snel de natuur verbeteren om daarna vergunningverlening weer op gang te brengen. Een van de onderdelen van deze Versnellingsaanpak is de aanwijzing van stroken van maximaal 500 meter rondom een aantal Natura 2000-gebieden. Dit strokenbeleid brengt een aantal beperkingen met zich. De vraag is natuurlijk: kan een provincie zomaar dit strokenbeleid invoeren? Is deze inmenging in het eigendom / gebruik aanvaardbaar? Deze blog probeert antwoord te geven op deze vraag, specifiek gericht op de gevolgen van het strokenbeleid voor boeren (agrariërs).
Gevolgen strokenbeleid voor boeren
Het voorgenomen strokenbeleid bevat de volgende maatregelen voor boeren:
- verbod op nieuwvestiging en uitbreiding. Onder uitbreiding wordt verstaan: vergroten van de agrarische bebouwing (met uitzondering van uitbreiding voor dierenwelzijn en extensieve biologische veehouderijen);
- verbod op het gebruik van stikstofhoudende kunstmest binnen de stroken;
- verplichting tot stalmodernisering (wat niet geldt voor extensieve biologische bedrijven). Hierbij komt een extra reductiemaatregel boven de 35% stikstofreductie bij intern salderen (= Gelders beleid);
- behoud van huidig grasland.
De provincie zal ook flankerend beleid bieden, zoals:
- zaakbegeleiders en hulp bij bedrijfsplannen;
- geld voor agrarisch natuurbeheer;
- collectieve mestverwerkingsinstallaties;
- kennisuitwisseling en innovatieprojecten;
- subsidies (o.a. voor investeringen, verplaatsing en beëindiging, bedrijfsverbreding).
De te treffen maatregelen zijn instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen op grond van de natuurwetgeving (Omgevingswet). Daarnaast komt er een aanpassing van de provinciale omgevingsverordening.
Ongestoord eigendom
De regels over bescherming van iemands eigendom vinden hun grondslag in Europese wetgeving en uitspraken van Europese en nationale rechters. Artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (artikel 1 EP EVRM) waarborgt het recht op het ongestoord genot van eigendom, beschermt tegen de ontneming van eigendom en regelt de mogelijkheid van regulering van eigendom.
Uit de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en de nationale rechtspraak is af te leiden dat de toetsing aan dit artikel plaatsvindt volgens het volgende besluitvormingsschema:
- is sprake van een ‘possession’ (eigendom) in de zin van deze bepaling?
- is sprake van ‘interference’, dat wil zeggen ontneming of regulering van het eigendomsrecht?
Als aan deze beide voorwaarden is voldaan, dan wordt onderzocht of de volgende vereisten in acht zijn genomen:
- is de inbreuk ‘lawful’ (rechtmatig), dat wil zeggen bij wet voorzien;
- zo ja, heeft de inbreuk een legitieme doelstelling die dient ter bevordering van het ‘general interest’ (het algemeen belang), en
- zo ja, is sprake van een ‘fair balance’.
Bij laatstbedoelde ‘fair balance-toets’ geldt dat daaraan niet is voldaan, als sprake is van een individuele en buitensporige last (‘individual and excessive burden’) voor de betrokken persoon. Daarbij moeten alle omstandigheden van het individuele geval in ogenschouw worden genomen.
Toepassing strokenbeleid
Toepassing van het besluitvormingsschema op het strokenbeleid leidt tot het volgende:
- tot het begrip ‘possession’ behoren de eigendom van agrarische bedrijven, maar ook het gebruik daarvan op basis van erfpacht en pacht;
- het strokenbeleid maakt gebruik van een agrarisch bedrijf en de gronden niet onmogelijk, maar reguleert het wel;
- voor deze regulering is er een wettelijke grondslag in de Omgevingswet. Deze zal er ook komen in de provinciale omgevingsverordening;
- in de hele stikstofdiscussie is al gebleken dat de maatschappij en ook de rechtspraak (Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State) veel belang hechten aan een goede uitvoering van de Habitatrichtlijn. Maatregelen voor stikstofreductie in Natura 2000-gebieden zijn toegestaan.
Fair balance
Of sprake is van een fair balance, is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Wat zijn de (financiële) gevolgen van de maatregelen? In hoeverre beperken deze het ongestoord genot en wordt een persoon (bedrijf) onevenredig geraakt? Belangrijk is dan ook of er een financiële compensatie is, of dat anderszins negatieve gevolgen worden weggenomen.
Uit het voorliggende beleid blijkt dat er een grote pot met geld is om de maatregelen uit te voeren. Dit geld zal waarschijnlijk vooral worden gebruikt voor financiering en compensatie van maatregelen. Alles overziend meen ik dat het strokenbeleid voor een agrarisch bedrijf niet snel een onrechtmatige regulering van eigendom is, zolang er een redelijke pot met geld tegenover staat.
Contact
Heeft u vragen? Wilt u meer weten over ontneming / regulering van eigendom of de (mogelijke) gevolgen van het (Gelders) stikstofbeleid? Neem gerust contact op met Jacoline Kroon, jacoline.kroon@bosselaar.nl of 06-49961628
