Bij gronduitgifte door overheden moeten selectiecriteria objectief, toetsbaar en redelijk zijn. Dit volgt uit het bekende Didam-arrest. De praktische uitvoering van deze criteria kan echter lastig zijn. Vooral als definities van begrippen ontbreken, is de context van bewoordingen ook van belang.
In het kader van transparantie en gelijkheid gaat het erom hoe een behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver de bewoordingen van het bestuursorgaan heeft kunnen begrijpen. Dat oordeelde de rechtbank Den Haag op 12 mei 2026 in een spoed kort geding, waarbij advocaten Olivier Schoemaker en Jacoline Kroon van Bosselaar Strengers | Kienhuis Legal de eisende agrariër bijstonden.
Gemeentelijke gronduitgifte en begrip aangrenzend grondeigenaar
De gemeente Leiderdorp organiseerde een openbare selectieprocedure voor de uitgifte van pachtgronden. Deze vond plaats op basis van een puntenstelsel. Bij een gelijke score zouden aangrenzende (grond)eigenaren voorrang krijgen. Alle inschrijvers behaalden dezelfde score, waarna de gemeente een loting organiseerde. Een van de agrariërs meende dat er geen loting had mogen plaatsvinden, omdat hij als aangrenzend grondeigenaar recht had op directe toewijzing.
De gemeente gunde de grond echter niet aan de agrariër. Zij legde het begrip ‘aangrenzend grondeigenaar’ strikt taalkundig uit. Volgens de gemeente is alleen sprake van een aangrenzende grondeigenaar als er een gemeenschappelijke kadastrale grens is tussen de percelen. Tussen het perceel en de te verpachten grond ligt een weggetje met een eigen kadastraal nummer en daarom was de agrariër volgens de gemeente geen aangrenzend grondeigenaar.
Voorzieningenrechter geeft de agrariër gelijk
De voorzieningenrechter gaf de agrariër gelijk. Sinds het Didam-arrest van de Hoge Raad uit 2021 zijn overheden bij de uitgifte van onroerende zaken verplicht te zorgen voor transparantie en gelijke kansen. In de praktijk leidt dit tot een openbare selectieprocedure met criteria die objectief, toetsbaar en redelijk zijn. Vanwege de beginselen van transparantie en gelijkheid gaat het erom hoe een behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver deze bewoordingen heeft kunnen begrijpen.
Partijen waren het erover eens dat het doel van het selectiecriterium was het verminderen van verkeersbewegingen. De rechtbank oordeelde dat de gemeente bewust de term ‘aangrenzende (grond)eigenaren’ gebruikte, in plaats van ‘eigenaar van een aangrenzend kadastraal perceel’. Dit duidt erop dat kadastraal niet doorslaggevend was. Deze uitleg zou bovendien het doel van minder verkeersbewegingen juist kunnen ondermijnen. Een strikte uitleg van het begrip ‘aangrenzende grondeigenaren’ is onvoldoende. De context van de bewoordingen is ook van belang.
De rechtbank achtte de uitleg van de agrariër wel objectief, toetsbaar en redelijk. Het ging hier om een smalle landweg, die de agrariër zonder belemmering kon oversteken naar het uit te geven perceel. Dit was feitelijk vergelijkbaar met andere wegen in de buurt, die geen eigen kadastraal nummer hebben.
De rechtbank veroordeelde de gemeente de pachtgrond aan deze agrariër te gunnen, onder voorbehoud dat het de gemeente ook vrij stond de grond aan niemand te gunnen.
Betekenis voor de praktijk
Deze uitspraak laat zien dat bij het formuleren van selectiecriteria bestuursorganen niet alleen moeten letten op de taalkundige betekenis, maar ook moeten aansluiten bij het onderliggende doel. Voor potentiële inschrijvers moet vooraf duidelijk zijn hoe zij de selectiecriteria moeten begrijpen.
Contact
Heeft u vragen over gronduitgifte, pacht of selectiecriteria? Neem gerust contact op met Jacoline Kroon. Zij is gespecialiseerd in het agrarisch recht met speerpunten in het agrarisch milieurecht, natuurwetgeving, productierechten, pacht, GLB-subsidies en aanverwante civielrechtelijke vraagstukken, e-mail: jacoline.kroon@kienhuislegal.nl / mobiel: 06-49961628 of met Olivier Schoemaker. Hij is gespecialiseerd in commercieel huurrecht, contractenrecht, koop & verkoop en bouw, e-mail: olivier.schoemaker@kienhuislegal.nl / mobiel: 06-8213646.
(Foto: Bernd Dittrich, via Unsplash)
