Ook dit jaar wordt de Omgevingsverordening van de provincie Gelderland op een flink aantal punten aangepast. Voor projectontwikkelaars en ondernemers kunnen de wijzigingen directe gevolgen hebben voor de haalbaarheid van projecten. In dit blog besteden we aandacht aan wijzigingen die betrekking hebben op drie onderwerpen windturbines, woningbouw en netcongestie.
Afstandseisen voor windturbines
Op landelijk niveau gelden regels voor windparken met drie of meer turbines. Voor één of twee turbines lag de regulering tot nu toe vooral bij gemeenten. Provincies kunnen echter via instructieregels kaders stellen aan gemeenten en waterschappen – en Gelderland maakt daar nu expliciet gebruik van.
In afwachting van nieuwe landelijke normen introduceert de provincie een duidelijke afstandseis: een windturbine moet minimaal op een afstand van twee keer de tiphoogte staan van een geluidgevoelig gebouw. Onder geluidgevoelige gebouwen vallen niet alleen woningen, maar ook scholen, ziekenhuizen en verzorgingshuizen.
Dat heeft directe ruimtelijke consequenties. Een turbine van 200 meter tiphoogte vraagt dus om een afstand van minimaal 400 meter tot aan een geluidgevoelig gebouw. Er bestaan enkele uitzonderingen, bijvoorbeeld bij plaatsing langs rijkswegen, maar in veel gevallen zal deze norm bepalend zijn voor de positionering van een turbine. Ook heeft het invloed op de positionering van nieuwbouwwoningen of ziekenhuizen.
Voor ontwikkelaars betekent dit dat zij de ruimtelijke inpassing al in een vroeg stadium zorgvuldig moeten doorrekenen. Wat op kaart logisch lijkt, kan juridisch alsnog onhaalbaar blijken.
Beperking voor kleinschalige opwek
De provincie trekt ook een grens voor het kleinschalig opwekken van energie. De behoefte aan eigen energieopwekking groeit snel. Ondernemers willen hun wagenpark elektrificeren, agrariërs zoeken naar mogelijkheden om stallen te verduurzamen en ook bij woningen ontstaat behoefte aan aanvullende opwek.
Om wildgroei te voorkomen, lijkt de provincie te willen sturen op hoeveel energie er zelf opgewekt mag worden. Daarom wordt het in het buitengebied de mogelijkheid om bij een woon- of agrarisch bouwvlak een klein zonnepark te realiseren beperkt tot maximaal 15 kilowattpiek (kWp). Daarnaast mogen bedrijven binnen een bouwvlak een erfmolen tot maximaal 35 meter hoog plaatsen.
Dat klinkt eenvoudig, maar de praktijk is weerbarstiger. Zo is niet scherp omlijnd wat precies onder het begrip ‘erfmolen’ moet worden verstaan. Vallen innovatieve oplossingen zoals verticale windturbines – de zogenoemde windwokkels – daar ook onder? In het gangbare taalgebruik zijn windwokkels en erfmolens twee verschillende objecten waarmee energie wordt opgewekt. Hier zal interpretatie en motivering een belangrijke rol spelen. Een goede begripsomschrijving aan de voorkant voorkomt discussie achteraf.
Netbudget voor nieuwbouwwoningen
De derde wijziging raakt vooral woningbouwprojecten en staat in directe relatie tot de huidige netcongestieproblematiek. Nieuwe woningen vragen elektriciteit, maar het netwerk zit op veel plekken al aan zijn grens. Om verdere overbelasting te voorkomen, introduceert de provincie een verplicht netbudget bij nieuwe woningbouw. Dit netbudget begrenst de belasting die een project op het elektriciteitsnet mag veroorzaken en wordt berekend aan de hand van de totale gebruiksoppervlakte. Met deze nieuwe regel wordt energie een harde randvoorwaarde in plaats van een uitvoeringsvraagstuk.
Voor ontwikkelaars betekent dit dat het energieconcept integraal onderdeel moet zijn van de planvorming. Lokale opwek, opslag in batterijsystemen en het beperken van piekbelasting worden geen luxe-opties meer, maar noodzakelijke instrumenten om een project realiseerbaar te maken. De vraag is dus niet alleen meer of er planologisch ruimte is om te bouwen, maar ook of er energetisch ruimte is.
Integrale benadering noodzakelijk voor succes
De wijzigingen in de omgevingsverordening laten zien dat de provincie Gelderland scherper stuurt op de samenhang tussen ruimte en energie. Afstandsnormen, mogelijkheden voor kleinschalige opwek en het netbudget zijn verschillende knoppen binnen hetzelfde systeem.
In een apart blog gaan wij in op de nieuwe provinciale regels rondom stikstof. Voor nu is de boodschap helder: wie in Gelderland ontwikkelt, doet er goed aan om energie, techniek en ruimtelijke onderbouwing vanaf de start integraal te benaderen. Dat voorkomt vertraging – en vergroot de kans op een uitvoerbaar plan.
Vragen of advies? Neem contact op
Heeft u vragen over bouwprojecten of over de plaatsing van windturbines of zonnepanelen, dan kunt u contact opnemen met Hayri Yildiz (hayri.yildiz@bosselaar.nl, 06 45 05 13 88) of Jan-Willem Verhoeven (janwillem.verhoeven@bosselaar.nl, 06 83 69 13 85).
(Foto: Raze Solar, via Unsplash)
